Laatst bijgewerkt: 9 oktober 2026
Wet versterking regie volkshuisvesting: wat betekent die voor je erf?
Deze wet bepaalt of je straks vergunningsvrij een familiewoning op je eigen erf mag zetten, voor je ouders of je kinderen. Hier lees je in gewone taal wat al geldt, wat naar verwachting per 1 januari 2027 verandert en wat nog niet zeker is.
- Officiële bronnen
- Eerlijk over wat nog niet zeker is
- Gratis erfscan voor jouw erf
De Wet versterking regie volkshuisvesting geldt sinds 1 juli 2026. De vergunningsvrije familiewoning staat niet in de wet zelf, maar in een apart besluit dat naar verwachting per 1 januari 2027 van kracht wordt. Dat is een verwachting en geen garantie. Je ziet de wet ook genoemd als wet regie op de volkshuisvesting of wet regie volkshuisvesting.
- Wetsvoorstel ingediendHet kabinet dient het wetsvoorstel in bij de Tweede Kamer.
- Tweede Kamer neemt de wet aanEr volgt nog een novelle, een aanvulling op de wet, na kritiek van de Raad van State op het wetgevingsproces.
- Eerste Kamer neemt de wet aanDaarmee is de wet politiek rond.
- Publicatie in het StaatsbladDe wet is officieel bekendgemaakt.
- De wet treedt in werkingHet grootste deel van de wet geldt vanaf deze datum. De vergunningsvrije familiewoning hoort daar nog niet bij.
- Het Besluit versterking regie volkshuisvestingHierin staat de vergunningsvrije familiewoning. De overheid verwacht deze datum, maar het is niet gegarandeerd.
Wat regelt de wet, en wat regelt het besluit?
De Wet versterking regie volkshuisvesting geeft de overheid meer regie op het bouwen van woningen. Het is vooral een bestuurlijk kader: afspraken tussen Rijk, provincies en gemeenten, volkshuisvestingsprogramma's en snellere procedures. Dat de wet per 1 juli 2026 in werking moest treden, kwam mede door een Europese deadline in verband met EU-geld.
De vergunningsvrije familiewoning staat niet in die wet. Die zit in een apart uitvoeringsbesluit, het Besluit versterking regie volkshuisvesting. Dat besluit past de regels voor bouwen aan, het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De officiële tijdlijn van de overheid noemt als verwachte datum 1 januari 2027.
Concreet betekent dat: nu is een extra woning op je erf voor permanente bewoning in de regel nog vergunningplichtig. Pas als het besluit van kracht is, wordt een familiewoning voor eerstegraads familie onder voorwaarden vergunningsvrij.
Voor wie geldt de vergunningsvrije familiewoning?
Volgens het ontwerpbesluit en de Kamerstukken gaat het om familie in de eerste graad:
- je partner, getrouwd, met een geregistreerd partnerschap of een samenlevingscontract
- je ouders, inclusief stief-, adoptie- en schoonouders
- je kinderen, inclusief stief-, adoptie- en pleegkinderen, en schoondochters en schoonzonen
Niet eerstegraads, en dus niet onder deze regeling: broers en zussen, grootouders en kleinkinderen, neven en nichten. We hebben gezocht naar een voorstel om de kring te verruimen en niets officieels gevonden.
Anders dan bij een mantelzorgwoning is er voor een familiewoning geen zorgvraag nodig. Het kan dus een woning zijn voor je ouders, voor je volwassen kind of voor jezelf later. Lees meer over de familiewoning op eigen erf.
Welke voorwaarden gelden er naar verwachting?
Dit is wat in het ontwerpbesluit staat. De definitieve tekst kan nog afwijken.
- Waar: op het erf achter je huis, het achtererfgebied. Dat begint 1 meter achter de voorgevel van je woning. Naast je huis kan het dus ook, zolang het ver genoeg van de straat blijft. Ook geldt een afstand van meer dan 1 meter tot openbaar toegankelijk gebied.
- Hoe groot: alles wat je bij je woning op het erf bijbouwt, telt samen mee. Dus ook je schuur, garage of tuinhuis, naast de nieuwe woning. Samen mag dat nooit meer zijn dan 100 m², en bij kleinere erven is het maximum lager (zie de rekenregel hieronder).
- Bouwbesluit: de woning moet voldoen aan de bouwtechnische eisen voor een woning in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dat zijn onder meer eisen aan veiligheid, gezondheid en energiezuinigheid. Daarnaast moet het bouwwerk voldoen aan de vergunningsvrije voorwaarden hierboven.
- Hoogte en dak: hiervoor gelden eisen. Voor een bouwwerk van hoger dan 3 meter gelden strengere regels voor de dakvorm.
- Gebruik: de woning is bedoeld voor familie. Eindigt dat gebruik, dan moet de situatie in overeenstemming worden gebracht met het omgevingsplan van de gemeente. Laat dat plan de woning toe, of wordt er een vergunning verleend, dan kan hij blijven staan. De eerdere verplichting om keuken en sanitair te verwijderen is uit het voorstel geschrapt. Dat is nog niet definitief.
De rekenregel voor de 100 m²
| Je bebouwingsgebied is | Dan mag alle bijbehorende bebouwing samen maximaal |
|---|---|
| tot en met 100 m² | 50% van dat gebied |
| tussen 100 en 300 m² | 50 m², plus 20% van het deel boven 100 m² |
| meer dan 300 m² | 90 m², plus 10% van het deel boven 300 m², nooit meer dan 100 m² |
Het harde plafond van 100 m² komt voort uit de bescherming van archeologisch erfgoed. Bij de meeste erven bepaalt dus de staffel hoeveel ruimte je hebt, en niet alleen de 100 m².
En de mantelzorgwoning? Die kan nu al
De bestaande regeling voor een mantelzorgwoning blijft naast de familiewoning bestaan. Dit is het verschil:
| Mantelzorgwoning (geldt nu) | Familiewoning (verwacht per 1-1-2027) | |
|---|---|---|
| Wie | Een zorgrelatie, iemand die zorg geeft of ontvangt | Eerstegraads familie, zonder zorgvraag |
| Vergunningsvrij? | Onder voorwaarden al wel | Pas na het besluit |
| Maximum | 100 m² | 100 m² |
| Verwijderen | Nu nog: bij het einde van de zorgsituatie moeten keuken en sanitair weg | Verwacht: de verplichting om keuken en sanitair te verwijderen vervalt. Het omgevingsplan van de gemeente beslist of de woning kan blijven |
Een mantelzorgwoning is bedoeld voor een tijdelijke zorgsituatie. Een permanente woning voor een volwassen kind of een ouder zonder zorgvraag past daar niet onder. Daarom is de familiewoning zo belangrijk. Meer over de mantelzorgwoning en de zorgwoning in de tuin.
Wat is zeker en wat niet?
Zeker: de wet is aangenomen en geldt sinds 1 juli 2026. De officiële tijdlijn van de overheid noemt 1 januari 2027 als verwachte datum voor het besluit met de vergunningsvrije familiewoning.
Niet zeker: of die datum gehaald wordt, en of de definitieve tekst gelijk is aan het ontwerp.
Wat kun je nu al doen? Een stappenplan
- Kijk of je familie in de eerste graad is. Voor je partner, ouders en kinderen kan de regeling gelden.
- Weet of je erf geschikt is. Ruimte, bereikbaarheid voor transport en kraan en de bestemming bepalen of een woning kan. Doe de gratis erfscan, dat kost vier minuten.
- Tel je bijgebouwen mee. Een bestaande schuur of garage gaat af van het maximum voor je erf.
- Bereid de fundering en de nutsleidingen voor. Die moeten klaar zijn voor de woning komt. Wij brengen je in contact met een funderingsbureau.
- Houd een tweede route open. Gaat het besluit niet door, dan blijft een omgevingsvergunning de weg. Die vraag je zelf aan, de bouwkundige stukken delen wij kosteloos.
- Zet jezelf op de wachtlijst. We bouwen in 2027 een beperkt aantal woningen. Aanmelden is gratis en vrijblijvend.
Zie ook een prefab woning kopen in 9 stappen.
Onze woningen en de regeling
Wij hebben de Aventura-woningen ontworpen om binnen deze regeling te passen: drie meter hoog, met een vlak dak. De oppervlakte is 38 m² (Medium), 46 m² (Large) en 77 m² (XLarge), dus ruim onder 100 m². Bij de XLarge telt wel mee dat hij de grootste hap uit je beschikbare ruimte neemt.
Of een woning op jouw erf past, hangt af van je bebouwingsgebied, je bestaande bijgebouwen en je gemeente. Dat toetsen we met de erfscan, en voor de offerte checken we bij een kraanbedrijf of plaatsing kan. We dienen geen vergunning in en hebben geen contact met de gemeente: dat blijft aan jou, met onze bouwkundige stukken.
Bekijk Aventura Medium, Aventura Large en Aventura XLarge, of de hele serie.
Mail me als er iets verandert
De regels voor de familiewoning kunnen nog schuiven. Laat je e-mailadres achter en je hoort het als eerste, in gewone taal. Geen spam, afmelden kan altijd.
Bronnen
Wij baseren ons op officiële bronnen en geen samenvattingen van commerciële aanbieders:
- Tijdlijn Wet versterking regie volkshuisvesting (Rijksoverheid, Volkshuisvesting Nederland)
- Wetsvoorstel 36.512 in de Eerste Kamer (Eerste Kamer)
- Nota naar aanleiding van het nader verslag, Kamerstuk 36512-20 (Kamerstukken)
- Brief over de inwerkingtreding, Kamerstuk 36512-104 (Kamerstukken)
- Ontwerpbesluit en nota van toelichting (Internetconsultatie)
- De wet per 1 juli van kracht (VNG)
- Mantelzorgwoning: bouwregels (IPLO, Informatiepunt Leefomgeving)
- IPLO blikt vooruit op 2026 (IPLO)
- Familiewoning op eigen erfVoor wie, hoe groot en wat het kost
- Mantelzorgwoning in de tuinWat nu al kan, en het verschil met een familiewoning
- Bouwen en wonen op eigen erfWat mag er nu op je erf
- Blog: wet regie op de volkshuisvesting 2026Wat betekent dit voor een woning op je eigen erf
- Blog: de vergunningsvrije familiewoningWat er bekend is, en wat nog niet
- Aanbouw of tweede woningWat past bij jouw situatie
Welke Aventura past bij jouw leven?
Vanaf-prijzen van het Essential Pack, inclusief btw en exclusief transport en fundering.
Aventura Medium
Gastenverblijf, starter of ouder
Aventura Large
Een ouder, kind of mantelzorg
Aventura XLarge
De volwaardige familiewoning
Aventura XXLarge
Het grootste model. We zijn nog druk aan het schetsen.
Veelgestelde vragen
Staat je vraag er niet bij? App ons, je krijgt antwoord van ons zelf.
Wat is de Wet versterking regie volkshuisvesting?
Een wet die de overheid meer regie geeft op het bouwen van woningen. Hij geldt grotendeels sinds 1 juli 2026. De vergunningsvrije familiewoning staat niet in de wet zelf, maar in een apart besluit.
Wanneer gaat de wet regie volkshuisvesting in?
De wet is grotendeels op 1 juli 2026 in werking getreden. Het bijbehorende Besluit versterking regie volkshuisvesting, met de vergunningsvrije familiewoning, wordt naar verwachting op 1 januari 2027 van kracht. Dat is niet gegarandeerd.
Is een familiewoning nu al vergunningsvrij?
Nee. Tot het besluit van kracht is, is een extra woning voor permanente bewoning in de regel vergunningplichtig. Een mantelzorgwoning kan onder voorwaarden al wel vergunningsvrij.
Wat is het verschil tussen de wet en het Besluit versterking regie volkshuisvesting?
De wet is het bestuurlijke kader. Het besluit werkt dat uit in de bouwregels, en daarin staat de vergunningsvrije familiewoning.
Voor wie geldt de vergunningsvrije familiewoning?
Voor eerstegraads familie: partner, ouders en kinderen, inclusief stief-, adoptie- en pleegkinderen, en schoonfamilie in de rechte lijn. Broers, zussen, grootouders en kleinkinderen vallen er niet onder.
Hoe groot mag een familiewoning zijn?
Alles wat je bij je woning op het erf bijbouwt, telt samen mee: schuur, garage, tuinhuis en de nieuwe woning. Samen mag dat nooit meer zijn dan 100 m². Bij kleinere erven geldt een lagere grens, volgens een rekenregel. Een bestaande schuur of garage telt mee.
Moet de woning weg als mijn ouders er niet meer wonen?
Naar verwachting niet automatisch. De verplichting om keuken en sanitair te verwijderen is uit het voorstel geschrapt. Eindigt het familiegebruik, dan moet de situatie in overeenstemming zijn met het omgevingsplan van je gemeente. Mag het bouwwerk daar blijven staan, of krijg je een vergunning, dan kan de woning blijven. Dat is nog niet definitief en hangt af van je gemeente.
Waar op mijn erf mag de familiewoning komen?
In het achtererfgebied. Dat is het erf achter een denkbeeldige lijn die 1 meter achter de voorgevel van je huis ligt. Naast je huis kan het dus ook, zolang je ver genoeg van de straat blijft. De exacte definitie kan in het definitieve besluit afwijken.
Wat als 1 januari 2027 niet gehaald wordt?
Dan blijft een extra woning vergunningplichtig tot het besluit alsnog van kracht wordt. Je kunt dan een omgevingsvergunning aanvragen. Plan daarom niet alleen op de regeling.
Is een mantelzorgwoning vergunningsvrij?
Onder voorwaarden wel, voor een tijdelijke zorgsituatie met een aantoonbare zorgrelatie en een maximum van 100 m². Bij het einde van de zorgsituatie moeten keuken en sanitair nu nog worden verwijderd. Naar verwachting vervalt die verplichting als het besluit van kracht wordt.
Wat kan ik nu al doen om voorbereid te zijn?
Doe de gratis erfscan, tel je bestaande bijgebouwen mee, bereid de fundering en nutsleidingen voor en meld je aan voor de wachtlijst. Dan weet je waar je staat zodra de regels ingaan.
Weet je zeker dat het kan op jouw erf?
Begin met de vraag die alles bepaalt. Je weet het binnen 4 minuten, gratis en zonder verkoopgesprek.